PKN
Protestantse Gemeente Warnsveld/Leesten
 
kroonluchters kroonluchters
De Kroonluchters in de Martinuskerk van Warnsveld

1 Geschiedenis van de kroonluchters

De kroonluchters in de Martinuskerk geven een sfeervolle  en goede verlichting.  Ze verdienen best wat meer aandacht. Er valt ook wel iets  over te vertellen. Als je goed oplet zijn er grote verschillen. En hoewel erg mooi, voor de kosters zijn ze niet erg praktisch want die moeten er regelmatig bij klimmen om de kaarslampjes  te vervangen. Die gloeilampjes waren vroeger natuurlijk gewoon kaarsen.  

Oorspronkelijk moeten kroonluchters de vorm hebben gehad van een houten kruis met spijkers waarop kaarsen konden worden bevestigd. Het geheel hing aan een touw of ketting aan een haak aan het plafond. Vanaf de 15e eeuw werden ring- of kroonvormige ontwerpen populair.
De kroonluchters  krijgen bekendheid in Italië vanaf begin van de zeventiende eeuw. Daarna volgden andere landen. In België en in Nederland werd uiteindelijk het model balkroonluchter populair.
Een kroonluchter of lichtkroon, kandelaber of kaarsenkroon  is een veelarmige kandelaar, met een decoratieve functie. Hij bestaat uit een centrale bol van waaruit een aantal armen lopen die aan het eind een lichtpunt dragen.
Die armen kunnen in etages of schijven voorkomen en het aantal armen kan variëren.

2.Ontwikkeling verlichting in de Martinuskerk.

De ontwikkeling in onze Martinuskerk was niet veel anders. Nog in de 18e eeuw waren het  blakers waarmee organist en predikant zich moesten behelpen. J. van Dieren maakte in art.58 van de serie Pastores en Parochianen er melding  van  dat in 1772 koster Smijter een vergoeding kreeg ‘voor keersen’. En in 1785 werd de kerk voorzien van de nodige blakers.
Over de oorspronkelijke kandelaars waarmee de kerk werd verlicht zijn helaas geen beelden bekend.
In de 19e eeuw deden kroonluchters met gasverlichting hun intrede waarvoor veel kroonluchters met kaarsen omgebouwd en geschikt gemaakt werden voor gaslicht.
Op  deze oude foto is  nog te zien dat vroeger aan  de preekstoel een kandelaar was bevestigd geschikt voor gasverlichting.

De ontwikkeling in onze Martinuskerk was niet veel anders. Nog in de 18e eeuw waren het  blakers waarmee organist en predikant zich moesten behelpen. J. van Dieren maakte in art.58 van de serie Pastores en Parochianen er melding  van  dat in 1772 koster Smijter een vergoeding kreeg ‘voor keersen’. En in 1785 werd de kerk voorzien van de nodige blakers.
Over de oorspronkelijke kandelaars waarmee de kerk werd verlicht zijn helaas geen beelden bekend.
In de 19e eeuw deden kroonluchters met gasverlichting hun intrede waarvoor veel kroonluchters met kaarsen omgebouwd en geschikt gemaakt werden voor gaslicht. Op  deze oude foto is  nog te zien dat vroeger aan  de preekstoel een kandelaar was bevestigd geschikt voor gasverlichting.

 




Op een oude foto genomen tijdens de grote restauratie in de jaren 1953-1957 is te zien  dat  in het middenschip een  oorspronkelijke gaskroonluchter  hangt  voor de preekstoel die toen aan de zuidzijde stond.



Hieronder de volledige foto.


















Rond 1890 verschenen vervolgens de eerste kroonluchters die werkten op elektriciteit.
Niet uitgesloten is dat de oudste kroonluchter in het koor hangt. In ieder geval is hij nog herkenbaar voor gebruik met gasverlichting. In de holle armen  voor de oorspronkelijke gasleiding loopt nu de bedrading  en in de armen  is het restant van het gaskraantje nog zichtbaar. Vermoedelijk daarvoor  als  kaarsenkroon in gebruik geweest. Willy Harmsen herinnert zich dat er ook kaarsen  konden brandden.  Volgens vermelding in boek over de Martinuskerk is in 1964   deze kroonluchter voorzien van lampjes.

wordt vervolgd deel 2
terug
 
 
KerkZIN
Het gezamenlijke kerkblad van de P.G. Warnsveld/Leesten, P.G. Zutphen en de Evangelisch-Lutherse Gemeente Zutphen


mei-juni 2020
Voor eerdere uitgaven zie:
meer
 
Direct naar:
 
NIEUW
> Hulp nodig?
> paasproject kindernevendienst
> vacature predikant
> profielschets nieuwe predikant
> Digitaal doneren. Givt
> Programma BG&O 2019-2020

OVERIG
> Beleidsplan 2019 - 2022
> Kerkdienstrooster t/m juni 2020
Kindernevendienst
> Antependia



Onze kerkdiensten live / on demand:
kerkdienstgemist.nl of via de app
(tips voor gebruik)



ADRES MARTINUSKERK 
Kerkplein 1
7231 AE Warnsveld

Kostertelefoon: 06-23530083

ANBI-gegevens: gemeente / diaconie

 
Privacyverklaring
Klik hier voor de privacyverklaring van de Protestantse Gemeente Warnsveld/Leesten.
 
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.